Zanim przejdziemy do omawiania poszczególnych typów i rodzajów materiałów stosowanych do ściółkowania, odpowiedzmy na pytanie, po co w ogóle ściółkuje się plantacje truskawek? Jeszcze 20-30 lat temu stosowanie ściółek było praktycznie niespotykane. Obecnie ściółki zobaczymy nie tylko na plantacjach młodych, nieowocujących w danym roku. Korzyści stosowania ściółki w uprawie truskawki jest wiele. Poniżej przedstawiamy te najważniejsze.

---

Ściółkowanie truskawek – 10 powodów, dla których ściółkujemy plantację

Ściółkowanie truskawek:

• pomaga utrzymać w czystości owoce i rośliny. Dzięki temu nie będą zabrudzone czy uszkodzone w czasie opadów,
• wpływa na ograniczenie zachwaszczenia na plantacji w rzędach i międzyrzędziach – czasem ściółki ze słomy mogą potęgować zachwaszczenie, ale o tym później,
• pozwala na utrzymanie wilgotności w wierzchniej warstwie gleby i ograniczenie parowania wody z powierzchni gleby,
• uprawa truskawek na podwyższonych zagonach ściółkowanych czarnym materiałem zapobiega podtopieniu systemu korzeniowego podczas ulewnych deszczy – im wyższy zagon, tym lepiej,
• powoduje lepsze warunki termiczne – nagrzewanie wierzchniej warstwy gleby, szczególnie na początku okresu wegetacji, przekłada się na tempo wzrostu i rozwoju roślin,
• ogranicza rozwój chorób pochodzenia glebowego oraz chorób owoców, które mają styczność z patogenami glebowymi,
• wpływa na lepsze pobieranie składników pokarmowych przez rośliny – niektóre pierwiastki pobierane są przy odpowiedniej temperaturze (fosfor) lub wilgotności podłoża (wapń),
• wpływa na zachowanie dobrej kultury uprawy i organizacji pracy na plantacji,
• ściółki organiczne mogą być źródłem cennych składników pokarmowych i związków organicznych, które zostaną w glebie,
• zbiór owoców z upraw na podwyższonych zagonach ściółkowanych czarnym materiałem jest wygodniejszy i szybszy – owoce eksponują się wyraźnie na materiale, przez co są lepiej widoczne dla zbieraczy.

Powyższe dziesięć argumentów nie pozostawia złudzeń. Pomimo dodatkowych kosztów związanych z rozkładaniem i zakupem materiału, warto stosować ściółkowanie. Każda z wymienionych korzyści może być źródłem późniejszych oszczędności. Bilans kosztów i przychodów z uprawy jest pozytywny i objawia się większym zyskiem.

---

Czym ściółkować truskawki?

Ściółki dzielą się na dwa rodzaje:

• organiczne,
• syntetyczne.

ŚCIÓŁKI ORGANICZNE

Do ściółek organicznych zaliczamy słomę zbożową. Kiedyś plantacje ściółkowało się również słomiastym końskim obornikiem ? głównie przed zimą. Działkowcy i mniejsi plantatorzy mogą do ściółkowania używać również trocin, kory czy drewnianych zrębek. W przypadku stosowania wspomnianych surowców pochodzących z tartaków ważne jest, z jakiego drewna pochodzą oraz jakie mają pH. JNa plantacjach towarowych jednak głównym materiałem używanym do ściółkowania jest słoma pszeniczna, pszenżytnia, żytnia, czasem owsiana.

Jak ściółkować truskawki słomą?

Słoma zbożowa pozyskiwana jest w czasie żniw. Wtedy właśnie warto zatroszczyć się o ten materiał, ponieważ jest powszechnie dostępny i dość tani. W kwietniu i maju, gdy rozpoczyna się ściółkowanie plantacji truskawek, koszty słomy oraz jej transportu wzrastają. Słomę rozkłada się na całej powierzchni plantacji zarówno w rzędach, jak i międzyrzędziach. Ważne, aby rozłożyć ją dokładnie i równomiernie oraz aby owoce leżały na jej warstwie. Warstwa słomy musi być odpowiedniej grubości. Słomy nie może być zbyt mało, gdyż nie będzie spełniać swojej roli. Ważne jest, aby słoma używana do ściółkowania plantacji była wolna od nasion zbóż i nasion chwastów. W przeciwnym razie możemy doprowadzić do wtórnego zachwaszczenia plantacji.

Słomę można rozkładać ręcznie lub mechanicznie przy pomocy różnego rodzaju ścielarek. Przewagą mechanicznego ściółkowania jest to, że wymaga mniejszej liczby pracowników. Słoma ściółkowana ścielarką jest dodatkowo rozdrabniana.

Ma to szczególne znaczenie po zbiorach owoców. Zależy nam wówczas, aby resztki słomy jak najszybciej poddane zostały procesom mineralizacji i humifikacji. Można całą plantację opryskiwać dodatkowo preparatem Bactim Słoma w dawce 10-20 l/ha, aby zintensyfikować procesy rozkładu materii organicznej. Aby zintensyfikować procesy humifikacji, do preparatu Bactim Słoma można dodać preparat Humik. W celu zaś lepszej mineralizacji, do preparatu Bactim Słoma dodajemy mocznik.

Na plantacjach, gdzie uprawa prowadzona jest na podwyższonych zagonach ściółkowanych folią lub agrowłókniną, również stosuje się słomę w międzyrzędziach. Rozkłada się ją wcześniej, niekiedy zaraz po sadzeniu roślin. Ogranicza to zachwaszczenie oraz korzystnie wpływa na warunki mikroklimatyczne na plantacji.

---

ŚCIÓŁKI SYNTETYCZNE

Do ściółek syntetycznych zaliczamy:

• folię (czarną lub czarno-białą),
• agrowłókninę (tylko czarną),
• agrotkaninę (czarną) – rzadziej.

Agrotkanina inaczej zwana matą szkółkarską lub ogrodniczą, również powinna być koloru ciemnego, aby ograniczyć dostęp światła kiełkującym pod nią chwastom.

Folia do ściółkowania

Bardzo popularnym materiałem do ściółkowania jest folia czarna lub czarno-biała.

W przypadku folii czarno- białej strona biała układana jest na zewnątrz zagonu, a czarna przylega do powierzchni gleby. Biała folia znana z techniki szklarniowej, służy raczej do okrywania zagonów z odmianami późniejszymi. Folie czarne zaś wykorzystuje się do uprawy odmian wczesnych oraz w technologiach na zbiór przyspieszony. 

Okrywanie zagonów czarną folią będzie miało te same zalety co okrywanie agrowłókininą, z tym, że jednym z ważnych argumentów za wyborem czarnej folii jest fakt, że pod nią gleba nagrzewa się szybciej, a co za tym idzie, rozwój i wzrost roślin również będzie szybszy.

Wybór folii zależy od warunków i systemu uprawy. Jeśli jednak planujemy uprawę wczesnych odmian truskawek na przyspieszony zbiór, do ściółkowania wybierzemy folię czarną. Najlepiej wybrać folię dobrej jakości z autoryzowanych punktów handlowych.

Optymalna grubość folii rekomendowana do ściółkowania zagonów to 0,05 mm. Ważne, aby folia posiadała dodatki, chroniące przed promieniowaniem UV. Na podwójne zagony wybieramy folię o szerokości 120 cm, z gotowymi otworami średnicy 8 cm, w rozstawie np. 35 na 35 cm lub folię jednolitą bez otworów. W tym przypadku otwory trzeba wykonać samodzielnie, najlepiej w czasie sadzenia.

Pod folią powinny znajdować się linie kropkujące, koniecznie dwie, jeśli na jednym zagonie są dwa rzędy roślin. Dokładna specyfikacja rekomendowanej linii kroplującej do rozłożenia w czasie formowania podwyższonych zagonów:

Więcej na temat wyboru folii można zobaczyć w materiale: ?Przygotowanie stanowiska przed sadzeniem truskawek uprawianych na podwyższonych zagonach?.

Agrowłóknina

Bywa, że plantatorzy pytają o wykorzystanie agrowłókniny białej P-50 jako ściółki na plantacji. Chcielibyśmy przestrzec przed takim pomysłem i stanowczo odradzić rozkładanie agrowłókniny białej jako ściółki. Przepuszcza ona światło, przez co pod jej warstwa kiełkują nasiona chwastów. Do ściółkowania plantacji używamy tylko i wyłącznie agrowłókniny czarnej o gramaturze minimum P-50 lub większej. Agrowłóknina może mieć gotowe otwory lub być jednolita. Otwory można zrobić tuż przed lub w czasie sadzenia. Szerokość agrowłókniny czarnej powinna być dobrana do systemu uprawy truskawek na podwyższonych zagonach.

Gdy chcemy uprawiać truskawki w systemie dwurzędowym, wybieramy agrowłókninę czarną o szerokości 120 centymetrów. Gdy chcemy prowadzić uprawę w systemie jednorzędowym, sięgamy po szerokość 80-100 cm.

Pod agrowłóknią powinna znajdować się linia kropkująca dostarczająca wodę i składniki pokarmowe do strefy korzeniowej truskawek. Zwykle jest to jedna linia na jeden rząd roślin. Jeśli prowadzimy uprawę dwóch rzędów na jednym zagonie, to pod agrowłókniną czarną powinny znajdować się dwie linie kropkujące.

Czasem plantatorzy nie rozkładają pod materiałem ściółkującym linii kroplującej, argumentując że agrowłóknina przepuszcza wodę, a rozpuszczające się na jej powierzchni granule nawozu mogą być źródłem pierwiastków dla roślin. Rzeczywiście agrowłóknina przepuszcza wodę, ale po pewnym czasie, na nowym materiale woda tworzy regularne krople, które z jej powierzchni spływają poza obręb zagonu. W takim wypadku, gdy woda opadowa lub nawodnienie kroplowe dostarcza wodę poza obręb zagonu i strefę korzeniową, nawodnienie jest mniej efektywne. Korzyści odnoszą wtedy chwasty w międzyrzędziach, których zwalczanie wymaga dodatkowego czasu i kosztów.

Przy stosowaniu agrowłókniny czarnej można się spotkać z aplikacją nawozów granulowanych na jej powierzchnię. Pamiętajmy, że w nawozach mogą znajdować się związki i pierwiastki, np. siarka, które mogą potęgować proces rozkładu materiału. Po pewnym czasie może dojść do trwałego uszkodzenia agrowłókniny i odsłonięcia wierzchniej warstwy gleby. Daje to możliwość kiełkowania chwastom. Z tego powodu nie poleca się aplikowania nawozów na agrowłókninę czarną!

Ten rodzaj materiału ma wiele zalet, dlatego jest często wybierany przez plantatorów do ściółkowania plantacji. Dobrej jakości agrowłóknina świetnie sprawdza się w uprawie truskawek, a zagony zachowują swoją użyteczność przez długi czas.

Agrotkanina

Innym typem materiału ściółkującego jest agrotkanina nazywana matą szkółkarską. Na plantacjach truskawek wykorzystywana jest w uprawie na tak zwanych wałach ziemnych. Wewnątrz wypełnione są one podłożem ogrodniczym np. mieszaniną kokosu i perlitu. Agrotkaniny są powszechnie stosowane w uprawach maliny, jeżyny czy borówki. Na plantacjach truskawek agrotkaniny nie są powszechnie wykorzystywane, lecz niekiedy spotykane. Jest to spowodowane krótkim czasem ?życia plantacji? (niekiedy 2-3 letni cykl uprawy) oraz wyższą cenę od agrowłókniny czarnej.  Cena jest efektem wyższej wytrzymałości agrotkaniny na uszkodzenia mechaniczne oraz dłuższą żywotność.

---

Pomiędzy rzędami ściółkowanymi czarną folią lub agrowłókniną rozkłada się grubą warstwę słomy. Pomaga to ograniczyć kiełkowanie chwastów, oczywiście pod warunkiem, że w słomie nie ma nasion zbóż czy nasion chwastów. Dzięki aplikacji słomy pomiędzy rzędami utrzymywana jest odpowiednia wilgotność gleby oraz korzystny dla roślin mikroklimat na plantacji. Owoce i rośliny są czyste i zachowują wysokie walory handlowe. Produkcja wysokiej jakości owoców truskawki kierowanych do bezpośredniego spożycia nie może odbywać się bez wykorzystania na plantacjach różnego rodzaju materiałów ściółkujących.

---

Zdjęcia: Albert Zwierzyński

Materiał, z jakiego założymy naszą plantację truskawek, jest jednym z głównych czynników powodzenia całej inwestycji w produkcję czerwonych owoców. Od tego, jaki materiał wybierzemy i kiedy go posadzimy, ściśle uzależniony jest plon, który uzyskamy w danym lub następnym roku. Rynek oferuje szereg rozwiązań, które można dostosować do własnych możliwości finansowych i agrotechnicznych.

---

Sadzonki truskawek typy i rodzaje

SADZONKI ZIELONE – KOPANE

Sadzonki ?kopane? to materiał pozyskiwany z mateczników jesienią i sadzony bezpośrednio do gruntu najpóźniej do połowy września. W praktyce jednak sadzonki kopane wysadzane są często w październiku lub nawet w listopadzie, jeśli pogoda na to pozwala.

Rośliny młode rosną przez następny sezon w gruncie. W tym czasie usuwa się z nich kwiaty, co stymuluje wyrastanie rozłogów. Pojawiające się na rozłogach rozetki ukorzeniają się w międzyrzędziach.

Wykopane i posortowane na klasy jakościowe sadzonki trafiają do plantatorów. Późno sadzone rośliny z reguły nie mają czasu na dobre ukorzenienie się i zawiązanie odpowiedniej liczby koron i kwiatostanów. W kolejnym roku mają one z reguły po jednym lub dwa pędy kwiatostanowe, a słabsze rośliny mogą ich nawet nie wytworzyć. Uzyskane owoce truskawki są na ogół małe i słabej jakości, co powoduje, że w większości przypadków na takich plantacjach nie prowadzi się zbioru. Na młodych plantacjach wręcz zaleca się usuwanie pojawiających się kwiatów i owoców.

Podstawową wadą tego rodzaju sadzonek jest to, że na właściwy plon trzeba czekać ok. 21 miesięcy od założenia plantacji. Przez prawie dwa lata o rośliny należy dbać, zapewniając im optymalne warunki wzrostu i rozwoju. Często jednak z braku czasu lub w celu ograniczenia kosztów, nie wykonuje się wszystkich niezbędnych zabiegów. Te zaniechania odbijają się w roku głównego plonowania. Z tego powodu w wielu gospodarstwach odchodzi się od tego typu sadzonek. Coraz mniej takich roślin produkuje się również w kwalifikowanych szkółkach.

---

SADZONKI TRUSKAWEK GOŁOKORZENIOWE

Sadzonki typu ?frigo“

Materiał do rozmnażania sadzonek pozyskiwany jest z mateczników tuż przed zimowym spoczynkiem roślin, tj. około listopada. Moment wykopania sadzonek określa się jednak osobno dla każdej z odmian. Sadzonki sortowane są według klas, a następnie trafiają do chłodni. Tam w temperaturze od -2 do -1?C przechowywane są do czasu wysyłki do klienta.

Sadzonki frigo po rozmrożeniu bardzo szybko wznawiają wegetację, dlatego należy wysadzać je jak najszybciej. Bardzo ważny jest sposób wysadzania sadzonek frigo. Od niego w dużej mierze zależy czy sadzonki będą rozwijały się prawidłowo. Trzeba zwrócić szczególną uwagę na to, aby korzeń nie był podwinięty!

Podwinięte korzenie mają negatywny wpływ na rozwój całego systemu korzeniowego truskawki. W skrajnych przypadkach mogą powodować zamieranie roślin. Jeżeli system korzeniowy jest zbyt długi, można go skrócić, jednak nie więcej niż do 30% jego pierwotnej długości. System korzeniowy jest magazynem cennych składników odżywczych. Skracanie go, powoduje więc ograniczanie dostępu do naturalnych zapasów, które sadzonka posiada i za które plantator zapłacił, kupując ją ze szkółki.  

Należy pamiętać, że skracając system korzeniowy, pozostawiamy ?ranę?. Przez nią do wnętrza rośliny mogą przedostać się patogeny lub szkodniki (m.in. nicienie). Dlatego też po odcięciu fragmentu systemu korzeniowego pamiętajmy, aby powstałą ?ranę? odpowiednio zabezpieczyć.

Sadzonki frigo po rozmrożeniu szybko rozpoczynają wegetację. Zważywszy na to, trzeba zapewnić im prawidłowe warunki wzrostu korzeni włośnikowych. Ważne jest zagwarantowanie odpowiedniej ilości wody w podłożu. Zalecane jest zamoczenie korzeni takich roślin tuż przed posadzeniem w roztworze preparatów stymulujących wzrost systemu korzeniowego. Bardzo dobrze w tej roli sprawdzą się np. Humik w stężeniu 0,3% tj. 300ml preparatu na 100l wody. Młode sadzonki można też moczyć w roztworze fosforynu potasu lub podawać preparat za pomocą fertygacji tuż po sadzeniu, np. FosActiv Fertygacja.

Sadzonki frigo dzielą się na kategorie, w zależności od wielkości korony. B to najmniejsza sadzonka,  A++ największa. Wśród kategorii wyróżniamy zatem:

• B
• A-
• A
• A+
• oraz A++

Istnieją drobne różnice w klasyfikacji. Poniższa tabela pokazuje przykładowe rozmiary poszczególnych kategorii dla wybranych szkółek.

Sadzonki truskawek typu firgo można wykorzystywać do zakładania plantacji:

• w polu,
• pod osłonami,
• na podwyższonych zagonach,
• w uprawie ?na płasko?,
• w glebie lub w podłożach,
• w szklarniach,
• tunelach.

Zaletą sadzonek typu frigo jest fakt, iż po upływie ok. 4 tygodni po posadzeniu rośliny zakwitają. Po kolejnych ok. 4 tygodniach wchodzą w okres owocowania. Dotyczy to wszystkich typów sadzonek, z tym że największy potencjał plonotwórczy mają sadzonki frigo A++ i A+, a najmniejszy A- i B.

Jak sadzić truskawki z sadzonki typu frigo?

W filmie przedstawiamy zasady sadzenia truskawek z sadzonek typu frigo na podwyższonych zagonach okrytych folią.

Warto wiedzieć, że dobrej jakości sadzonka A++ może już w szkółce mieć wykształcone dwie korony! Jest to typowe dla droższych sadzonek wielokoronowych WB.

Sadzonka Frigo z założenia jest sadzonką jednokoronową. W kolejnych latach rośliny posadzone z sadzonek typu frigo owocują już w terminach klasycznych dla danej odmiany. Tego typu sadzonki można sadzić wiosną (od końca okresu przymrozków do końca maja), wybierając klasy A lub A+. Dzięki temu rośliny wejdą w okres owocowania i wydadzą plon w sterowanym systemie uprawy jeszcze w tym samym roku.

Czasami praktykowany jest termin letniego sadzenia (czerwiec-sierpień). Zbiór owoców odbywa się wtedy w przyszłym sezonie. Po założeniu takiej uprawy należy systematycznie usuwać wszystkie kwiaty. Dzięki temu rośliny będą prawidłowo się rozwijały i zapewniały optymalne plonowanie następnym w roku.

Sadzonki frigo typu A- i B należy sadzić do gruntu nie później niż w czerwcu. Posadzenie takich roślin w lipcu lub później może skutkować słabszym przygotowaniem ich do spoczynku zimowego. Mogą też pojawić się ewentualne uszkodzenia koron przy niekorzystnych warunkach atmosferycznych zimą.

---

Sadzonka wielokoronowa WB (Waiting Bed)

To już ostatni rodzaj sadzonki gołokorzeniowej. Cykl produkcyjny tego typu roślin rozpoczyna się od posadzenia na zagonach w dużym zagęszczeniu sadzonek figo klasy B. Roślinom regularnie usuwa się pędy kwiatostanowe. W niektórych szkółkach realizuje się taką produkcję poprzez wczesne wykopanie z mateczników pierwszych ukorzenionych rozetek. Sadzi się je następnie w dużym zagęszczeniu. Postępuje się tak po to, aby przez kilka miesięcy rośliny już w szkółce zbudowały odpowiednio dużą liczbę koron i wykształciły w nich pędy kwiatostanowe (do czasu ich wykopania i umieszczenia w chłodni).

Sadzonki WB, podobnie jak frigo, po zbudowaniu odpowiednio dużego potencjału plonotwórczego, są wykopywane, sortowane i umieszczane w chłodni. Rzadko wykorzystywane są do zakładania plantacji w otwartym polu. W tej technologii znacznie częściej wybiera się materiał typu frigo. Znacznie częściej sadzonki WB wykorzystuje się do zakładania plantacji truskawek pod osłonami w glebie lub substratach.

Tego typu rośliny dobrze sprawdzają się w uprawie sterowanej z przeznaczeniem na tzw. 60-dniowy zbiór. Oznacza to, że po upływie ok. 60-70 dni od posadzenia wchodzą one w okres owocowania. Często już w szkółce mają w koronach wykształcone pędy kwiatostanowe. Dzięki temu krótko po posadzeniu można uzyskać plon z rośliny na poziomie ok. 0,5 nawet do 1 kg z rośliny. Aby jednak było to możliwe, konieczne jest precyzyjne dostosowanie zabiegów agrotechnicznych.

Tego typu sadzonka jest z reguły produkowana w szkółkach na wcześniejsze zamówienie plantatora. Jest to materiał drogi, ale w odpowiednich warunkach sterowanej uprawy, bardzo opłacalny. Zwłaszcza wtedy, gdy naszym celem jest dostarczenie owoców na rynek poza klasycznymi terminami ich dostępności z upraw klasycznych polowych.

SADZONKI TRUSKAWEK Z BRYŁĄ KORZENIOWĄ

Sadzonki z grupy sadzonek z bryłą korzeniową to materiał zyskujący coraz większą rzeszę odbiorców. Są to sadzonki truskawki typu Plug Plants oraz Tray Plants.

O przewadze tego typu materiału nasadzeniowego stanowi wykształcona bryła korzeniowa. Składają się na nią: masa korzeni oraz podłoże używane przy produkcji takich sadzonek. Dzięki bryle korzeniowej rośliny mają łatwiejszy ?start? i wzrost na początkowym etapie uprawy. Rosną szybciej w porównaniu z sadzonkami z gołymi korzeniami.

Zarówno Tray Plants, jak i Plug Plants przygotowuje się w bardzo podobny sposób. Główne różnice to:

• materiał, z którego powstają,
• wielkość doniczki
• oraz termin wysadzania.

Sadzonka Plug Plants

---

Sadzonka Tray Plants

Sadzonki Tray Plants produkowane są z sadzonek frigo B, a nie jak w przypadku Plug Plants z rozetek. Jest też znacząca różnica w pojemności pojedynczej doniczki. Jak już wspomina artykuł, pojemność doniczki w przypadku:

• Plug Plants to około 118 ml,
• Mini Tray, to ok. 135 ml,
• a Tray Plants do 250 ml.

W związku z większą pojemnością pojedynczej doniczki w produkcji sadzonek typu Tray Plants zużywa się więcej podłoża. Dzięki temu bryła korzeniowa jest większa, a rośliny mogą tworzyć bardziej rozbudowany system korzeniowy i większą liczbę koron. Zawiązują również kwiatostany. Kolejną znaczącą różnicą w przygotowaniu sadzonek jest czas, który spędzają na rozsadniku.

Plug Plants wysadza się po 8 tygodniach, natomiast Tray Plants pozostaje na rozsadniku do czasu przedzimowego, tj. do listopada/grudnia. Zależy to od klimatu, w jakim znajduje się dana szkółka. Następnie rośliny wyjmuje się z doniczek, przekłada do skrzynek i wkłada do chłodni. W temperaturze ok. -1?C sadzonka przechodzi w stan spoczynku. Jest on niezbędny do prawidłowego procesu wernalizacji. Po okresie spoczynku już od stycznia roku następnego zamrożone sadzonki można dostarczać klientom do zakładania upraw.

W praktyce z sadzonek typu Tray Plants zakłada się uprawy w ogrzewanych obiektach szklarniowych lub tunelowych. Zapewnia to uzyskanie wysokiego plonu handlowego w oczekiwanym czasie. Sadzonka taka może być wysadzana w dowolnym momencie i wchodzi w owocowanie po około 40-60 dniach w zależności od odmiany. Tray Plants posiada niezwykły potencjał, jeżeli chodzi o produktywność i jest idealna do produkcji sterowanej. Owoce truskawek są duże i dobrej jakości. Niestety jest to sadzonka droga, dlatego nadal jest wykorzystywana dość rzadko.

Dzięki zastosowaniu różnych typów sadzonek oraz różnych odmian truskawki możemy dłużej prowadzić produkcję owoców truskawki. Dzięki temu dostarczymy odbiorcy bardziej wyrównany i wysokiej jakości towar, który na półce sklepowej będzie dostępny przez dłuższy czas. Powyżej przedstawiliśmy wszystkie typy sadzonek, jakie mogą zostać wykorzystane przez plantatora.

SADZONKI TRUSKAWEK – ŹRÓDŁO POCHODZENIA

Rodzaj sadzonki zawsze trzeba dostosować do swoich możliwości agrotechnicznych i finansowych. Nie mniej jednak wybór jest na tyle duży, że każdy znajdzie coś dla siebie. Bardzo ważną kwestią, którą należy poruszyć, jest źródło pochodzenia sadzonek, z których zakładamy plantację.

Niestety nadal wielu plantatorów używa do tego celu materiału pochodzącego z własnych rozsad lub pozyskuje je z nielegalnego źródła. Należy jednak pamiętać, że większość odmian, to odmiany licencjonowane i rozmnażanie ich oraz handel nimi są nielegalne! Takie praktyki mogą być powodem problemów prawnych oraz kar, jakie może nałożyć na nieuczciwego plantatora właściciel odmiany.

Legalny handel mogą prowadzić podmioty posiadające odpowiednie zezwolenia i umowy z właścicielami odmiany.

Często zapomina się, że sadzonka rozmnażana z własnych rozsad lub pozyskiwana z nielegalnego źródła jest dużo gorszej jakości. Co za tym idzie, pogarsza się również jakość plonu. Sadzonki produkowane na ?własną rękę? są często nośnikami patogenów lub szkodników. Owoce uzyskiwane z nich tracą znacząco na jakości (są drobniejsze, a plony mniejsze)! Można powiedzieć jasno – w ten sposób ?psuje się? odmianę i jej wartość rynkową. Jednocześnie rynek owoców deserowych zmienia się obecnie bardzo dynamicznie na rzecz wysokiej jakości owoców, których nie da się uzyskać ze słabej jakości materiału nasadzeniowego.

Wysoką jakość można uzyskać dzięki dobrej sadzonce, ale również poprzez właściwe zarządzanie całą plantacją.

Pozorne oszczędności na najważniejszych elementach uprawy w dłuższej perspektywie skazują nas na niepowodzenie i problemy. Są to m.in. słaba jakość owoców, niskie plony i większe problemy na plantacji.

---

---

---

Autor Dr. Hab. Zbigniew Jarosz

Najważniejsze zabiegi poprawiające właściwości gleby powinny być wykonane przed posadzeniem roślin. Późniejsze próby modyfikacji ryzosfery wymagają zastosowania precyzyjnie ukierunkowanych rozwiązań.

---

Poprawa właściwości gleby przed posadzeniem truskawek – kiedy gleba wymaga modyfikacji?

Truskawka jest gatunkiem preferującym gleby próchniczne, przewiewne i prawidłowo napowietrzone. Jeżeli zatem pod nasadzenia przeznaczane są stanowiska z glebą ciężką, zlewną lub gliniastą, plantator od razu powinien założyć konieczność wykonania zabiegów poprawiających strukturę. Tak samo należy podejść do gleb lekkich i piaszczystych. Wymagają one poprawy zdolności zatrzymywania wody i składników pokarmowych. W obu przypadkach kluczem do sukcesu jest zawartość próchnicy. Przeczytaj materiał nr 1: ?SADZENIE TRUSKAWEK ? JAK WYBRAĆ STANOWISKO POD PLANTACJĘ TRUSKAWEK??. Próchnica glebowa to specyficzne połączenia organiczne składające się m.in. z kwasów fulwowych i huminowych. Jest to najcenniejszy składnik gleb odpowiadających za ich żyzność.

To właśnie próchnica odpowiada za:

• właściwości powietrzno-wodne gleby,
• zdolność zatrzymywania wody i składników pokarmowych,
• prawidłowo ukierunkowane życie glebowe.

Nawóz organiczny dla poprawy żyzności gleby

Najlepszym sposobem wzbogacania gleby w materię organiczną jest regularne nawożenie obornikiem. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, tego cennego nawozu naturalnego możemy wprowadzić ok. 30 ton na hektar rocznie (maksymalnie dawkę zawierającą 170 kg czystego azotu na hektar). Znaczna część tej materii organicznej ulegnie rozkładowi mikrobiologicznemu. W efekcie nastąpi uwolnienie się składników pokarmowych do gleby. Skład chemiczny obornika może się różnic w zależności od gatunku i pochodzenia.

Składniki pokarmowe w oborniku występują w formie połączeń organicznych. W związku z tym w pierwszym roku po zastosowaniu dla roślin będzie dostępnych ok. 30-40% z ich całkowitej zawartości, czyli: 45-60 kg N, 25-35 kg P2O5, 50-80 kg K2O, 40-60 kg CaO, 15-24 kg MgO. W drugim roku mikroorganizmy uwolnią kolejne 30-40%, a w trzecim roku resztę (20-40%).

Pełna dawka dobrej jakości nawozu organicznego dla truskawki w znacznej części zaspokaja jej potrzeby pokarmowe. Przyjmuje się, iż jedynie kilka procent tej cennej masy organicznej przekształci się w próchnicę jednak dla gleby wymagającej poprawy struktury i tak jest to bardzo dużo.

Czy podłoże po pieczarkowe może zastąpić obornik?

Stosowanie odpadu organicznego pochodzącego z uprawy pieczarki w niektórych rejonach jest bardzo popularne. Wartość nawozowa i strukturotwórcza takiego materiału zależy ściśle od jego składu i rodzaju materii używanej w uprawie pieczarek (słoma lub torf). Z doświadczeń własnych wynika, iż materiał taki może zawierać ogromną ilość groźnych dla roślin pierwiastków balastowych, takich jak sód i chlor. Przed zakupem podłoża pieczarkowego warto poprosić dostawcę o wgląd do składu chemicznego lub samodzielnie wykonać analizę chemiczną materiału.

Nawozy zielone – wpływ na właściwości gleby

Dla plantatorów, którzy nie mają możliwości zastosowania tradycyjnego nawożenia organicznego (obornik, kompost), odpowiednio dobrany gatunkowo przedplon jest podstawową metodą wzbogacenia stanowiska w substancję organiczną. Głównym zadaniem roślin uprawianych na przedplon jest poprawa struktury oraz właściwości fizykochemicznych gleby. Nie bez znaczenia jest oczywiście wzbogacenie ryzosfery w masę organiczną. Stanowi ona najcenniejszy składnik warstwy uprawnej.

Do niedawna podstawowymi roślinami uprawianymi na przedplon były gatunki bobowate. Głównym powodem są dodatkowe ilości azotu wprowadzane do gleby po przyoraniu ich masy zielonej. Obecnie coraz częściej jako przedplon wybiera się gatunki o właściwościach fitosanitarnych. Są to rośliny posiadające zdolność oczyszczania gleby z agrofagów (patogenów, szkodników doglebowych oraz nasion chwastów). Najcenniejszymi roślinami uprawianymi jako przedplon na stanowiskach pod truskawki jest gryka (60-70 kg nasion na ha) oraz gorczyca (15-30 kg nasion na ha). Rośliny te w trakcie rozwoju wydzielają do gleby substancje ograniczające rozwój agrofagów. Jako przedplon można je uprawiać w czystym siewie jak i w mieszance.

Niektóre badania naukowe wskazują również na właściwości fitosanitarne facelii posiadającej zdolność ograniczania rozwoju nicieni glebowych. Uprawa przedplonu powinna być zaplanowana tak, aby przed sadzeniem truskawki wprowadzić do gleby możliwie największą masę organiczną. Rośliny uprawiane na przedplon najlepiej przyorać na początku kwitnienia, gdyż w momencie wiązania nasion ich wartość nawozowa spada.

Nawożenie zapobiega obniżaniu się żyzności gleby, procesom erozyjnym czy wypłukiwaniu składników w głąb profilu glebowego, np. w czasie obfitych opadów. Nawozy dostarczają do gleby wiele składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin. Pozwalają osiągnąć zdrowy plon i smaczne owoce. Definiuje to istotę nawożenia, jako szeregu kroków zmierzających do zapewnienia roślinom optymalnych zawartości składników pokarmowych. W efekcie nawożenie pomaga osiągnąć zamierzone cele finansowe w prowadzeniu uprawy.

---

Nawożenie podstawowe przed założeniem plantacji truskawek

Mówiąc o nawożeniu, trzeba zdać sobie sprawę z roli tych czynności w uprawie roślin. Nawożenie definiuje się następująco:

Istnieje przekonanie, że nawożenie podstawowe obejmuje wprowadzenie do podłoża składników pokarmowych PRZED posadzeniem roślin. Jest to słuszne w przypadku upraw jednorocznych. Mając jednak do czynienia z uprawami wieloletnimi, lepiej powiedzieć, że nawożenie podstawowe to dostarczenie roślinom składników PRZED posadzeniem lub PRZED okresem kwitnienia, o ile takie są warunki uprawy (np. rzędy nie są foliowane lub okryte agrowłókniną). Dzięki nawożeniu ziemia jest żyzna i gotowa na posadzenie roślin. Nawożenie podstawowe zatem zapewnia truskawkom zasób składników, które wystarczą im na pewien okres wzrostu i rozwoju.

Wapnowanie gleby

Czy zabieg dostarczania wapnia traktować jako nawożenie podstawowe, czy też osobny zabieg regulacji odczynu gleby?

Według nas wapnowanie (czy też dostarczanie nawozów wapniowych) należy wliczać do nawożenia podstawowego. Wapń pochodzący z nawozów wapniowych łatwiej przechodzi w formy dostępne dla roślin, niezależnie od pożądanych zmian pH podłoża. Warto też zwrócić uwagę, że większość pierwiastków ma optimum pobierania w określonym, dość wąskim przedziale pH. Tym samym doprowadzenie odczynu podłoża do pożądanego stanu kwasowości, będzie mieć istotny wpływ na warunki pobierania mikro i makroskładników przez rośliny.

Kiedy wapnować glebę?

Wapnowanie zwykle wykonuje się przed posadzeniem roślin. W przypadku roślin jagodowych jest to zwykle okres nie krótszy niż 14-30 dni przed sadzeniem. Pozwala to uniknąć gwałtownych zmian odczynu, co mogłoby mieć niekorzystny wpływ na rozwój systemu korzeniowego sadzonek. Z tego też powodu w wapnowaniu raczej zaleca się unikać formy tlenkowej wapnia. Preferowaną formą jest węglanowa lub siarczanowa. Gdy planujemy sadzenie na glebach cięższych, o większej pojemności sorpcyjnej, wtedy można zastosować część wapnia w formie tlenkowej.

Analiza gleby

Zanim zaczniemy sadzić truskawki, należy odpowiednio przygotować glebę pod uprawę. Po uregulowaniu odczynu podłoża, możemy rozważyć, czego powinniśmy dostarczyć do gleby, aby stworzyć roślinom optymalne warunki do rozwoju.

Podstawą ZAWSZE powinna być ANALIZA PODŁOŻA LUB GLEBY WYKONANA METODĄ OGRODNICZĄ. Wyniki wykonane metodą Egnera?Riehma dają bowiem, ze względu na agresywność płynu ekstrakcyjnego, wyniki zawyżone. Są to potencjalne ilości pierwiastków, a nie ilości pierwiastków DOSTĘPNYCH DLA ROŚLIN!
Mając wynik analizy, możemy zaplanować nawożenie podstawowe. Plan nawożenia możemy zrobić w oparciu o liczby graniczne dla podłoży lub po konsultacji z doradcą.

Sadzenie truskawek – jakie nawozy wybrać?

Podczas przeglądania wyników analizy gleby pojawia się pytanie – jaki nawóz do truskawek wybrać przed sadzeniem?

Jaki nawóz pod truskawki przed sadzeniem?

Omówimy pokrótce wspomniane problemy.

1. W sytuacji, gdy nie był roztrząsany obornik lub przyorane nawozy zielone – zdecydowanie powinno się zastosować nawóz wieloskładnikowy z mikroelementami. Należy bowiem mieć na uwadze, że nawozy organiczne zawierają mało makroskładników, ale wiele mikroelementów. Wzbogacają też glebę w substancję organiczną. Niektórzy uważają, że stosowanie nawozów organicznych (obornik, nawozy zielone) przed sadzeniem należy włączyć do nawożenia podstawowego.
2. Jeżeli analiza gleby wskazuje na niską zasobność w mikroelementy, zdecydowanie powinno się stosować produkty z mikroskładnikami. Warto też odnieść wyniki z analizy do pH ? jeśli wynosi ono 6 i więcej, tym bardziej należy wnieść mikroelementy. Jeśli tego nie zrobimy, prędzej czy później doświadczymy problemów z żelazem i manganem.
3. Jeżeli aplikujemy nawozy jesienią przed sadzeniem wiosennym lub jest to sadzenie na zbiór w sezonie następnym ? nic nie stoi na przeszkodzie, aby część np. potasu była aplikowana w formie soli potasowej. Rodzaj soli nie ma znaczenia ? byle potasu w formie chlorkowej nie było za wiele. Z naszych doświadczeń wynika, że 30% potasu w formie chlorkowej może być bezpiecznie podane na korzyść przyszłej uprawy.
4. Jeżeli mamy do czynienia z dość wysokim pH i nie zależy nam na szybkim starcie roślin, spokojnie możemy stosować formę amonową. Natomiast ? jeżeli czas od przygotowania pola do sadzenia jest krótki (co zdarza się wiosną) ? zalecamy wieloskładnikowe nawozy z dwoma formami azotu: saletrzaną i amonową. Unikalibyśmy w nawożeniu podstawowym formy amidowej (mocznikowej).
5. Na koniec należy wspomnieć o produktach możliwych do zastosowania w nawożeniu podstawowym.

Nawozy pod sadzenie truskawek

Nawozy wapniowe

• Są to wszelkiego rodzaju produkty na bazie kredy (węglanu wapnia). Nawozy dolomitowe byłyby jeszcze lepsze, gdyby lepiej rozpuszczały się w wodzie i uwalniały dostateczne ilości wapnia i magnezu!
• Z produktów polecanych możemy wymienić:
  • na cięższe gleby – Hortiwap Mix (zawiera część wapnia w formie tlenkowej, a część w formie węglanowej),
  • na lżejsze stanowiska – Hortiwap Kreda.

Nawozy wieloskładnikowe zawierające mikroelementy

• Fertimax Complex 12-11-18 + mikro – do stosowania uniwersalnego,
• Yara Mila Complex 12-11-18+ mikro,
• inne nawozy wieloskładnikowe o przewadze potasu.

Nawożenie organiczne – jaki nawóz organiczny przed sadzeniem roślin?

• Powszechnie stosowanym nawozem organicznym jest obornik bydlęcy. Warto jednak zwrócić uwagę, że może on zawierać sporo słomy. Niestety potrafi ona kumulować pozostałości herbicydów z uprawy zbóż. W przyszłości może się to odbić negatywnie na uprawie truskawki.

• Inne rodzaje obornika, tj. obornik koński, obornik owczy oraz pomiot ptasi ? są możliwe do zastosowania po zastosowaniu i wykonaniu uprawek, należałoby wykonać analizę podłoża, szczególnie pod względem azotu i zasolenia.
• Drugim rodzajem nawozów organicznych są nawozy zielone ? tak zwany przedplon. Z tego względu decyzja o ich zastosowaniu przed uprawą musi zapaść co najmniej w roku poprzednim.
  • Z powodów fitosanitarnych rekomendowane są zasiewy gorczycy, gryki lub owsa (może być w mieszance). Sprawdź artykuł SADZENIE TRUSKAWEK ? JAK WYBRAĆ STANOWISKO POD PLANTACJĘ TRUSKAWEK?

Nawozy organiczne – gotowe granulowane lub peletowane

• Zaletą nawozów organicznych granulowanych lub peletowanych jest łatwość aplikacji, wygodny transport (są dostępne w opakowaniach typu BB) oraz zawartość poszczególnych pierwiastków w tych nawozach.
• Więcej o nawozach organicznych przeczytasz na stronie CALFERT.

Nawóz do truskawek z kwasami humusowymi

• Jeżeli nie jesteśmy w stanie dostarczyć nawozów organicznych, a gleba wykazuje potrzebę takiego wzbogacenia i poprawy struktury oraz kompleksu sorpcyjnego ? polecałbym stosowanie produktów zawierających kwasy humusowe, np. Humik. Produkt ten może być także aplikowany poprzez opryskiwanie.

---