Fertygacja to jednoczesne nawadnianie i dostarczanie składników pokarmowych do systemu korzeniowego roślin uprawnych za pomocą różnego typu urządzeń dozujących. W praktyce wariacji i rozwiązań wykorzystujących fertygację jest wiele. Jest to powszechnie znana i stosowana w uprawach ogrodniczych metoda nawożenia, a wraz z rozwojem nawodnienia kropelkowego, również w produkcji owoców jagodowych. Nie dziwi fakt, że plantatorzy coraz częściej pytają właśnie o fertygację, jako technikę dostarczania składników pokarmowych roślinom.

---

Fertygacja ? na czym polega?

Przewagą fertygacji nad nawożeniem posypowym jest fakt, że w tej pierwszej składnik jest rozpuszczony w wodzie i niemal od razu dostępny dla rośliny, jeśli tylko znajdzie się w strefie korzeniowej. Jest to efektywniejsza technika podawania roślinom składników pokarmowych, niż w przypadku nawożenia tradycyjnego, gdzie granule nawozu muszą się najpierw rozpuścić, aby uwolnić składniki pokarmowe.

Drogą żywienia przeprowadzonego wraz z nawadnianiem można wpływać na dwa ważne parametry plonu, jego jakość oraz ilość. Fertygacja truskawek umożliwia dostarczanie roślinom składników pokarmowych w odpowiedniej dawce i czasie oraz w odpowiedniej, łatwo dostępnej formie. Celem takich zabiegów jest stworzenie warunków do maksymalnego plonowania. Dzięki fertygacji możemy poprawiać jakość plonu, np. w czasie zbiorów, gdy owoce zaczynają drobnieć. Dzięki dobrze zbilansowanej pożywce można podać składniki, które pobrane przez roślinę, poprawią masę (wielkość) jej owoców.

Do fertygacji należy wybierać nawozy w 100% rozpuszczalne w wodzie, czyli w całości dostępne dla roślin. Można wybrać spośród szerokiej gamy nawozów, pod warunkiem, że są to nawozy dedykowane, formułowane i przystosowane do nawożenia fertygacyjnego. Stosując tę technikę żywienia roślin, nie należy rozpuszczać granulowanych nawozów przeznaczonych do nawożenia posypowego. Może to doprowadzić do zatkania linii kroplującej lub innych elementów systemu nawodnieniowego.

W związku z realizacją projektu edukacyjnego Akademii Boryna dla plantatorów truskawek, na facebooku odbył się webinar poświęcony fertygacji truskawki. Nagranie ?O fertygacji truskawki ? jak uniknąć i pozbyć się kłopotów? Skuteczne nawadnianie z nawożeniem? można obejrzeć, klikając w LINK.

Jak zaplanować przeprowadzenie fertygacji na plantacji?

Czasami można się spotkać z gotowymi harmonogramami czy programami podawania nawozów za pomocą fertygacji. Korzystanie z takich ?gotowców? to ciekawa podpowiedź, ale zwykle nie jest to najlepsze rozwiązanie. Program taki nie uwzględnia bowiem wielu istotnych zmiennych, takich jak: zasobność gleby, potrzeby pokarmowe roślin w danym momencie, wymagania odmianowe, warunki pogodowe czy uprzednio stosowane nawożenia. Korzystanie z gotowych programów może okazać się po prostu zawodne.  

Jak zaplanować fertygację?

Po pierwsze, należy skonsultować się ze specjalistą, który stworzy indywidualny harmonogram nawożenia danej kwatery, na której jest posadzona dana odmiana, uprawiana w jednym systemie, na dość ujednoliconej glebie.

Kontakt:

• do Doradcy Jagodowego: KONTAKT
• do firmy Calfert: KONTAKT

Informacje o danej kwaterze, które powinieneś zebrać, planując fertygację truskawki:

• powierzchnia kwatery,
• termin sadzenia,
• informacje o przedplonie,
• typ i rodzaj sadzonki, z którego została założona plantacja,
• odmiana truskawki,
• system uprawy,
• rodzaj ściółki,
• klasa agronomiczna i bonitacyjna gleby,
• informacja o tym, jak plantacja jest nawadniana,
• sposób podawania pożywka do magistrali,
• informacja o tym, czy od momentu pobrania prób były aplikowane nawozy (termin, nazwa i dawka w kg/ha),
• najważniejsze: analiza wody używanej do sporządzania pożywki.

Takie informacje wysyłamy doradcy wraz z aktualnymi wynikami analizy gleby wykonanymi METODĄ OGRODNICZĄ. Jeśli OSChR oznacza dwie formy azotu (amonową i azotanową), tym lepiej dla plantatora. W Europie Zachodniej taka analiza dodatkowo rozbudowana jest o wymienną pojemność kationową (z ang. CEC), niestety rzadko wykonywaną w OSChR. Wysyłamy też informacje o zawartości materii organicznej, którą można zlecić dodatkowo.

Oznaczenie mikroelementów w glebie nie jest konieczne. Wskazane jest ono w przypadku, gdy stanowisko było ugorowane lub uprawiano tam rośliny o specyficznych potrzebach żywieniowych. Taką analizę na nasze zlecenie może wykonać jedna z Okręgowych Stacji Chemiczno-Rolniczych.

Należy zwrócić uwagę, że analiza gleby wykonana metodą rolniczą bądź sadowniczą jest mało przydatna. Płyn ekstrakcyjny wykorzystywany w  tej metodzie jest dość agresywny i określa całkowitą, a nie dostępną zawartość pierwiastka w glebie.

W przypadku analizy wody musimy wiedzieć o jej podstawowych parametrach takich jak:

• pH,
• EC,
• HCO3-,
• zawartość w wodzie makroelementów: azotu (N), potasu (K), fosforu (P), magnezu (Mg), wapnia (Ca), siarki (lub SO4) oraz mikroelementów: żelaza (Fe), miedzi (Cu), manganu (Mn), molibdenu (Mo), cynku (Zn), boru (B), 
• przydatne jest także określenie w wodzie ilości takich pierwiastków, jak chlor (Cl), sód (Na) czy krzem (Si).

Powyższe informacje powinny znajdować się w dostarczonych doradcy wynikach chemicznej analizy wody. Są one niezbędne do opracowania zaleceń fertygacyjnych dla danej plantacji. Na podstawie analizy wody można obliczyć potrzeby dodatku kwasów do neutralizacji buforu oraz regulacji pH pożywki. W wodzie obawiać się należy nadmiernej zawartość żelaza, które może czopować instalację nawodnieniową oraz nadmiaru manganu i boru, które mogą być szkodliwe dla roślin.

Dzięki wynikom z analiz oraz informacjom o plantacji można mówić o podstawach dla precyzyjnego dostarczania roślinom potrzebnych składników.

Truskawki mają dość wysokie wymagania co do wody, gdyż ok 95% składu chemicznego owocu truskawki to właśnie woda. Jej dostępność dla rośliny wpływa na wielkość owoców, jędrność miąższu i barwę skórki. Podstawą sukcesu w uprawie truskawek oraz gwarancją wysokiego plonowania jest odpowiednie nawadnianie plantacji. Fertygacja truskawki to właśnie taki rodzaj nawadniania.

Czasem warto spojrzeć w analizy gleby jesienią, aby skorygować w glebie zawartość takich pierwiastków, jak wapń czy fosfor poprzez nawożenie posypowe, a wiosną, jeśli warunki pozwalają, można rozpocząć fertygację.  

W jaki sposób przeprowadzić nawożenie poprzez fertygację? Urządzenia dozujące

Rozwiązań do podawania fertygacji jest kilkanaście, a ich różnych kombinacji jeszcze więcej. Poniżej wymienimy kilka urządzeń dozujących najczęściej wykorzystywanych w naszych warunkach uprawowych. 

Inżektor

Najprostszym i najtańszym rozwiązaniem jest inżektor, czyli zwężka Venturiego. Na zdjęciu widoczny w towarzystwie filtra dyskowego, by-passu, zaworów i przyłączy.

Inżektor podaje pożywkę do magistrali ze stałą proporcją 1:100, lecz proporcja na skutek wahań ciśnienia, pracy systemu lub innych czynników może ulec zmianie. Widoczny biały wężyk wkłada się do zbiornika z przygotowanym stężonym 10% lub 20% roztworem nawozu. Przeważnie stosujemy 10% stężoną pożywkę, ale czasami, gdy musimy podać bardziej stężony roztwór nawozów w małej ilości wody, stosujemy stężenie wyjściowe 20%. Aby osiągnąć 10% stężenie, w zbiorniku należy rozpuścić 10 kilogramów nawozu w 90 kilogramach wody, co łącznie daje 100 kilogramów pożywki stężonej. Przy 10% stężeniu nawozu w zbiorniku i rozcieńczeniu 1:100 przez inżektor finalnie na kroplowniku powinno być 0,1% stężenie roztworu, co w zupełności wystarczy.

Zainstalowany filtr będzie zatrzymywał części nierozpuszczalne lub zbyt duże elementy znajdujące się w wodzie. Zapobiegnie to zatykaniu linii kroplujących lub emiterów.

Pompka membranowa

Czasami do podawania pożywki można spotkać pompkę membranową. To również jest urządzenie niewymagające źródła energii, ale bardziej  skomplikowane od inżektora. Posiada elementy ruchome, które przy intensywnej eksploatacji podatne są na uszkodzenia, podlegają zużyciu i częściej, niż w przypadku zwykłego inżektora, mogą zdarzać się awarie.

Elektryczna pompa nawozowa

Kolejnym urządzeniem, którym można podawać pożywkę do magistrali, są różnego rodzaju elektryczne pompy nawozowe. Posiadają odporne na skorodowanie elementy i są dość dokładne w swojej pracy. Wyposażone w regulatory przepływu cieczy potrzebują zasilania energią eklektyczną, dlatego decydując się na założenie takiej pompki, należy znać jej potrzeby dotyczące zasilania prądem.

Ddozownik proporcjonalny – Dosatron

Dość popularnymi urządzeniami w uprawach pod osłonami oraz w otwartym gruncie są dozowniki proporcjonalne, popularnie nazywane Dosatron. Jest to urządzenie niezwykle dokładne, wystarczy ustawić mu dane stężenie, np. 1%. Nie wymaga energii elektrycznej. Jest też proste w obsłudze, ale jego wadą jest dość duża ilość części ruchomych, podatnych na zużycie (zawory i sprężyny) i możliwość  wystąpienia awarii. Można spiąć kilka dozowników w jeden układ, tworząc projekt wielozbiornikowy.

Jeśli chcemy podawać pożywkę zakwaszoną kwasem, to dopytajmy sprzedawcę dozowników o odpowiednie urządzenia odporne na działanie silnych kwasów.

Mikser nawozowy

Najbardziej zaawansowanym urządzeniem do podawania pożywek jest dozownik do nawozów z komputerowym sterowaniem, popularnie  nazywany mikserem nawozowym. Jest to dość duży (kilkunastotysięczny) wydatek, za to urządzenie jest bardzo precyzyjne. Dozuje odpowiednią ilość składników według ustalonych parametrów.

Gdy decydujemy się na wybór miksera nawozowego, to poza ceną trzeba zwrócić uwagę na jego trwałość, serwis oraz szybkość reakcji serwisu. W uprawach bezglebowych pod osłonami nie można sobie pozwolić na dłuższą przerwę w dozowaniu nawozów, dlatego szybka naprawa sprzętu jest niezwykle ważna.

Instalując takie urządzanie, należy zaplanować bypass lub dodatkowe obejście, w którym zamontowany jest dozownik proporcjonalny, aby w razie awarii miksera puścić wodę inną drogą. W mikserze nawozowym powinny być minimum trzy pompki podające z trzech niezależnych zbiorników, ale w razie potrzeby może być ich też więcej.

Jakie linie kroplujące wybrać do fertygacji truskawki? 

Linia kroplująca musi być odporna na promieniowanie UV. Im lżejsza gleba, tym zagęszczenie emiterów na metrze bieżącym powinno być większe, a wydatek z jednego emitera mniejszy.

• Na gleby lżejsze wybierajmy linie kroplujące z wydatkiem od 0,8 do 1,4 litra na godzinę z jednego emitera,
• a na gleby cięższe emitery z wydatkiem od 1,5 do 2,2 litra na godzinę z jednego emitera.

Standardowo polecane są linie o cienkiej ściance 6-8 mil, warto jednak wybierać linie o nieco grubszej ściance, 10-12 mil. Są bardziej wytrzymałe i na plantacji mogą posłużyć przez kilka sezonów, a ich cena nie jest zbyt wysoka.  

Większość linii kroplujących rozkłada się na powierzchni ziemi mechanicznie w czasie sadzenia roślin, w czasie formowania zagonów i ściółkowania ich czarną folią, bądź czarną agrowłókniną. Linie kroplujące można rozkładać tuż po sadzeniu lub wiosną na istniejącej plantacji.

Jeśli formujemy podniesiony  zagon, a na nim są dwa rzędy roślin, to zawsze pamiętajmy, aby pod ściółkę położyć dwie linie kroplujące. Jeśli będzie rozkładana jedna linia kroplująca na dwa rzędy, to emitery muszą być rozmieszczone co ok. 15-20 cm. Jeśli wybierzemy linie z emiterami rozmieszczonymi co 30-33 cm,  może się okazać, że w okresie największego zapotrzebowania na wodę i składniki pokarmowe, będą problemy z ?dolaniem? plantacji ? szczególnie na glebach lekkich i piaszczystych, przepuszczalnych.  

Część plantatorów układa linie kroplujące w ziemi pod korzeniami roślin. Należy wtedy pamiętać, aby linie te były ułożone prosto, nie mogą być zagięte. Takie ułożenie linii ogranicza straty wody przez parowanie, co jest zaletą. Podziemnie ułożone linie jednak dość często uszkadzane są przez gryzonie. Może też dojść do sytuacji, w której korzenie roślin przerastają przez emitery w środek linii kroplującej, co zaburza przepływ pożywki na całej długości linii. 

Jak przygotować pożywkę do fertygacji truskawki?

W uprawach glebowych można sięgnąć po gotowe kompozycje wieloskładnikowych krystalicznych nawozów do fertygacji truskawek. Ponieważ w nawozach wieloskładnikowych znajduje się większość potrzebnych roślinom składników pokarmowych, rolą plantatora jest wybrać odpowiednią kompozycję, odważyć potrzebną ilość i wsypać do zbiornika. Szczególnie jeśli sam plantator nie przygotowuje pożywki stężonej, tylko zleca takie zadanie np. kierownikowi lub pracownikowi w gospodarstwie.

Pamiętajmy, że nie należy mieszać nawozów zawierających sole wapnia z nawozami zawierającymi siarczany lub fosforany. Siarczany i wapń tworzą gips, który zapycha całą instalację. Może to poważnie nadwyrężyć budżet plantatora w przypadku konieczności wymiany linii, a na ogół jest to konieczne! 

W praktyce możemy mieć dwa zbiorniki, które umownie nazwiemy A i B. A jeśli mamy jeden  zbiornik to nawozy zawierające sole wapnia podajemy np. w poniedziałek, zaś nawozy zawierające siarczany w innym dniu.

Pamiętajmy, aby pomiędzy cyklami fertygacji przepłukać całą instalację nawodnieniową czystą wodą, aby nic z poprzedniej pożywki nie zostało w filtrach, przewodach czy zaworach.

Pamiętajmy też, że w fertygacji wapń musi być suplementowany, nawet jeśli przed sezonem na plantacji uregulowaliśmy odczyn gleby i zawartość w niej wapnia. Z plonem truskawki możemy z plantacji wyprowadzić około 80-100 kg czystego wapnia. Dlatego o wapniu musimy pamiętać przez cały sezon wegetacyjny. Jest to trzeci pod względem ilości pierwiastek pobierany przez rośliny. Żywienie wapniowe musimy stosować na plantacji na podstawie analizy gleby i wody. Jeśli jako źródło wapnia stosujemy saletrę wapniową, to pamiętajmy, że w niej znajduje się azot i należy liczyć, ile tego azotu podaliśmy roślinom w sezonie, aby ich nie przenawozić azotem ponad konieczność. Innym nawozem wapniowym może być produkt zawierający tiosiarczan wapnia, a także w niektórych okolicznościach chlorek wapnia.

Czy pożywka do fertygacji truskawek wymaga zakwaszenia?

Na to pytanie można odpowiedzieć na podstawie wyników chemicznej analizy wody. Odczyn wody i zawartość w niej jonu wodorowęglanowego to przesłanki do zakwaszania wody oraz niezbędne informacje do obliczenia dawki kwasu do pożywki.

Jeżeli będziemy podawać kwas do instalacji, to musimy podłączyć dodatkowy inżektor, dosatron lub zapewnić osobny kanał podawania kwasu do instalacji. Najlepiej, aby urządzenie podające kwas do instalacji było przystosowane do pracy z tego typu substancjami.

Pamiętajmy, aby używać kwasu rozcieńczonego, a nie stężonego. Jeśli sięgamy po kwas, to najczęściej po azotowy, rzadziej po fosforowy lub siarkowy. Zawsze pamiętajmy, że z wprowadzoną dawką kwasu wprowadzamy składnik pokarmowy, odpowiednio: azot, fosfor lub siarkę i musimy uwzględnić tę ilość wprowadzanego składnika w bilansie. Wartość kwasu fosforowego jest mniejsza niż azotowego. Ten pierwszy z reguły używany jest na początku lub na końcu sezonu wegetacyjnego. Kwas siarkowy można rekomendować tylko w uprawie borówki i musi być to czysty kwas niezawierający metali ciężkich. 

Fertygacja truskawki – żywienie nawozami dwuskładnikowymi

Żywienie nawozami dwuskładnikowymi zalecane jest w przypadkach uzasadnionych analizą wody lub gleby. Jeżeli plantator ma dostateczną fachową wiedzę lub regularnie kontaktuje się z doradcą, nie ma przeciwskazań do stosowania takiej metody żywienia na dowolnej plantacji.

Poniżej przedstawiamy zasady mieszania poszczególnych nawozów dwuskładnikowych w układzie dwuzbiornikowym. (A i B) 

Jeśli chcecie wykonać mieszaninę nawozów, to wcześniej warto zadzwonić do doradcy, aby zapytać, czy takie nawozy można ze sobą zmieszać w jednym zbiorniku.

W czasie fertygacji, gdy chcemy zakwaszać pożywkę, można dodać kwasu lub sięgnąć po nawozy, które obniżają odczyn. Grupą takich nawozów są nawozy FERTYGOLD lub nawozy FERTYGOLD LpH. Te ostatnie jeszcze mocniej obniżają pH pożywki. Nawozy z serii FERTYGOLD mają postać niebieskiego proszku, są bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie, zabarwiając ją na kolor niebieski. Dzięki temu widać czy nawóz został dodany do zbiornika.  

Wybór nawozów, które zakwaszają pożywkę, jest tak ważny, ponieważ rośliny w czasie intensywnego wzrostu alkalizują podłoże. W konsekwencji może to powodować wzrost pH i zablokowanie pobierania niektórych pierwiastków, na przykład żelaza. W takim przypadku jego niedobory nie są związane z brakiem składnika, ale ze zbyt wysokim odczynem podłoża, które to warunki ograniczają możliwości pobrania dostatecznej ilości żelaza, prowadząc do ujawnienia na roślinie jego niedostatku.

Jeśli potrzebujemy dodać mikroelementy, możemy sięgnąć po zestaw mikroelementowy Calfert Berry Duo. Jest to tani płynny nawóz, który można mieszać z innymi nawozami, także wieloskładnikowymi. Zawiera wszystkie mikroelementy chelatowane EDTA i DTPA, za to nie zawiera sodu.

Poprzez fertygację możemy podawać roślinom preparaty wspierające życie mikrobiologiczne, poprawiające wzrost systemu korzeniowego lub niwelujące stres, np. stres solny. W uprawach wieloletnich bardzo istotne jest, aby zadbać także o system korzeniowy. Produktem zalecanym jest preparat HUMIK. Może on być z powodzeniem stosowany w systemach fertygacyjnych, ponieważ jest płynnym skoncentrowanym produktem, łatwo aplikowanym poprzez fertygację. Humik najefektywniej jest podawać wiosną i jesienią, ale w uprawach wieloletnich warto go aplikować co 21-30 dni w dawce 5 l/ha. Zwłaszcza jeśli występują problemy z systemem korzeniowym. Warto wspomnieć, że Humik jest roztworem rzeczywistym, a nie zawiesiną i stosowany w zalecany sposób nie powoduje powstawanie żeli czy osadów mogących zatykać emitery.  

Jeśli chciałbyś bardziej szczegółowo zapoznać się z tematem fertygacji, w poniższych artykułach poszczególne zagadnienia omówione są szerzej:

1. NAWOŻENIE TRUSKAWEK ? FERTYGACJA. ARTYKUŁ BORYNA PLANT
2. TECHNOLOGIA FIRMY CALFERT W PODSUMOWANIU PROJEKTU ?TRUSKAWKI W TUNELACH? – JAGODNIK.PL
3. DLACZEGO WYSTĘPUJĄ PROBLEMY Z WAP NIEM W UPRAWIE TRUSKAWKI? WSZYSTKO CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ O WAPNIU, ZNAJDZIESZ W JEDNYM MIEJSCU 
4. FERTYGACJA W UPRAWIE BORÓWKI, W CZASIE ZBIORÓW. JAK “WYCISNĄĆ” Z ROŚLIN  NAJWYŻSZY POTENCJAŁ PRODUKCYJNY? 
5. PODSUMOWANIE ŻYWIENIA I BIOSTYMULACJI TRUSKAWEK, W PROJEKCIE TRUSKAWKI W TUNELACH
6. FERTYGACJA TRUSKAWEK W UPRAWIE TUNELOWEJ – PROGRAM NAWOŻENIA Z JAGODNIK.PL

Zdjęcia: Albert Zwierzyński

FERTYGACJA jest to, najkrócej mówiąc, realizowanie dwóch procesów w uprawie roślin jednocześnie: nawadniania oraz nawożenia. Aby prawidłowo prowadzić fertygację, musimy znać podstawowe parametry naszej instalacji do nawadniania, zarówno w kontekście kalkulowania pożywki nawozowej, jak i ilości wody dostarczanej w jednostce czasu na daną powierzchnię. Ważne, aby nawadnianie planować w sposób zrównoważony.

---

Aby prawidłowo prowadzić fertygację, musimy znać parametry linii kroplującej rozłożonej na naszej plantacji. Należy też obliczyć  wydatek wody na jednostkę powierzchni w jednostce czasu. 

Fertygacja roślin ? podstawowe zasady:

• Stosowane do fertygacji nawozy muszą być dobrze rozpuszczalne w wodzie. Jest to ważne, aby uniknąć zablokowania filtrów lub, co gorsza, emiterów linii kroplującej.
• Stosowanie odpowiednich zbiorników oraz jedynie nawozów, które w reakcji ze sobą NIE DAJĄ produktów nierozpuszczalnych. Z tego wynika konieczność separacji skoncentrowanych roztworów soli wapnia oraz siarczanów i fosforanów.

Fertygację można prowadzić z gotowych roztworów lub z użyciem odpowiednich urządzeń do rozcieńczania koncentratów.

Jakie urządzenia można zastosować do fertygacji?

• Inżektor ? dozownik o stałym podziale 1:100.
• Dozownik proporcjonalny  (np. Dosatron, Dosmatic) ? dozownik o zmiennym stopniu rozcieńczenia, najczęściej od 0,5% do 2,5%.
• Pompki wtłaczające ? które będą podawały pożywkę ze zbiornika do magistrali.
• Mixer nawozowy ? zwykle w układzie 3 zbiorników A+B+C (rozwiązanie jest najbardziej skuteczne, niestety jednak najdroższe).

Fertygacja truskawki – jak prowadzić nawożenie poprzez fertygację?

1. Planowanie nawożenie zawsze rozpoczynamy od chemicznej analizy wody oraz gleby lub podłoża. Aby ułożyć plany mineralnego żywienia roślin, potrzebna jest nam analiza wody używanej do nawadniania i nawożenia plantacji, a także aktualna zasobność gleby lub podłoża w przyswajalne dla roślin składniki pokarmowe. Próbkę gleby można oddać do badania do Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej. Należy zlecić analizę gleby metodą ogrodniczą (to ważne!). W wodzie natomiast badamy parametry takie jak: pH, EC oraz zawartości jonów: HCO3-, N, P, K, Ca, Mg, Fe, B, Zn, Cu, Mn, Mo.
2. Następnie przechodzimy do sadzenia.

ETAP 1 ? SADZENIE TRUSKAWKI I ROZWÓJ SYSTEMU KORZENIOWEGO

Sadzenie roślin truskawki (niezależnie od rodzaju sadzonki) jest kluczowe dla przyjęcia się roślin, ich startu oraz dalszego wzrostu. Dlatego w okresie sadzenia MUSIMY stworzyć im optymalne warunki do rozwoju. Ważne, aby dobrać odpowiedni skład pożywki oraz sposób jej podawania. 

Po posadzeniu roślin zależy nam przede wszystkim na wymuszeniu wzrostu systemu korzeniowego oraz inicjacji rozwoju liści ? aparatu asymilacyjnego.

Wzrost systemu korzeniowego można wymusić na dwa sposoby ? najczęściej stosowane łącznie.

• Skład pożywki ? pożywka powinna zawierać dużo fosforu oraz sporo wapnia. Fosfor jest źródłem energii dla podziałów komórek (a więc i wzrostu organów). Wapń natomiast pełni ważną funkcję w rozwoju systemu korzeniowego.
• Sposób podawania pożywki ? zaleca się duże dawki, ale podawane niezbyt często. Istotne jest, aby stworzyć roślinom warunki wymuszające ?podążanie korzeni za wodą?, a więc zmienną wilgotność podłoża. Ważne, aby podłoże nie zostało nadmiernie przesuszone. Może to ograniczać pobieranie wapnia. 

W celu pobudzenia rozwoju systemu korzeniowego można podać roślinom produkty stymulujące ? np. HUMIK, CARBOHUMIC, HUMUS ACTIVE czy HUMISTAR.

Po pojawieniu się pierwszych liści (lub gdy są od początku uprawy) na plantacji należy zadbać o właściwą transpirację (wietrzenie). 

Koncentracja pożywki nie powinna być zbyt duża. W dni słoneczne EC około 1,5 mS/cm, a w dni pochmurne około 1,8- 2 mS/cm. Ważne, aby w przelewie EC nie było wyższe niż 2,5 mS/cm!

• WAŻNE! PH podawanej pożywki powinno mieścić się w przedziale 5,5 ? 6. Dzięki temu możliwe jest odpowiednie reagowanie podczas kontroli przelewu lub gdy pH w podłożu wzrośnie powyżej 6,5. W podłożach o ograniczonej objętości można zmienić nastawę pH w mixerze lub dodać nieco kwasu do koncentratu, lub roztworu gotowego. W przypadku upraw w gruncie jedynym sposobem regulacji pH pozostaje dodatek azotu amonowego do pożywki. Nie powinno być go jednak więcej niż 20% azotu całkowitego.
• Uwaga techniczna dotycząca sadzenia ? większość plantatorów najpierw sadzi sadzonki, a potem je podlewa. Jest to błąd ograniczający rozwój systemu korzeniowego. Roślina ?rozleniwia się?, jako że ma komfort i nie czuje potrzeby rozbudowy korzeni. Może to mieć bardzo negatywny wpływ w okresach upałów, gdy niedostatecznie rozrośnięty system korzeniowy nie będzie w stanie zabezpieczyć roślinom potrzeb transpiracji. Doprowadza to zawsze do więdnięcia i dojrzewania niedorośniętych owoców, a więc do strat finansowych plantatora!
• PAMIĘTAJMY ? sadzonki truskawek sadzimy w MOKRE podłoże i NIE podlewamy ich tak długo, aż nie będą na granicy więdnięcia! Dotyczy to sadzonek z liśćmi, a więc zielonych ? kopanych oraz Tray Plant i Plug Plant.

W przypadku sadzonek frigo ? o ile nie ma ekstremalnych upałów i silnych wiatrów po posadzeniu ? można odczekać około tygodnia z podlewaniem. Jeśli podłoże jest nadal mokre ? wtedy nawet dłużej.

ETAP 2 – TWORZENIE LIŚCI

Po ukazaniu się 2-3 młodych liści przechodzimy do fazy budowy aparatu asymilacyjnego przez rośliny, a więc tworzenia liści.

W tej fazie (BBCH 10-19) prowadzimy fertygację częściej niż w pierwszym okresie, ale mniejszymi dawkami. Istotne jest, aby rośliny w godzinach około południowych nie przesychały i nie więdły. Może to szybko doprowadzić do ograniczenia pobierania wapnia i typowych deformacji liści, które nie osiągną prawidłowych rozmiarów. Będzie to miało wpływ na wielkość i smak owoców ? wpływ wybitnie negatywny!

Skład pożywki powinien być zrównoważony. Ilości azotu, potasu i wapnia nie powinny różnić się więcej niż o 10%. 

W okresie tym rośliny intensywnie rosną ? dlatego wskazana jest znajomość ilości azotu amonowego w podłożu. Jeśli jest ona mniejsza niż 10% azotu całkowitego, powinniśmy go dodać w konsultacji z doradcą. Intensywny wzrost roślin (przyrost masy) zawsze powoduje alkalizację podłoża, a zbyt wysokie pH może mieć negatywny wpływ na pobieranie niektórych mikroelementów oraz fosforu.

ETAP 3 – ROZWÓJ KWIATOSTANÓW I KWITNIENIE TRUSKAWKI

W okresie rozwoju kwiatostanów i kwitnienia (BBCH 55-67) stopniowo zwiększamy ilość potasu w pożywce, tak aby pod koniec kwitnienia była ona wyższa o około 20% od ilości azotu w pożywce.

Nadal prowadzimy fertygację niewielkimi dawkami, ale dość często ? nie dopuszczając do przesychania roślin w okolicy południa.

Jest jeden wyjątek! Jeśli z jakichś powodów (nadmiar azotu, nadmiernie wilgotne podłoże) rośliny opieszale wchodzą w fazę kwitnienia ? można zaryzykować przesuszenie plantacji. Nie można jednak dopuścić do więdnięcia roślin! Po tym zabiegu powinno rozpocząć się kwitnienie. Inną możliwością w przypadku opóźniającego się kwitnienia na mocno wilgotnych stanowiskach jest wtłoczenie jednorazowo mocniej skoncentrowanej pożywki o EC około 2,5 mS/cm (około 2,5 kg nawozów w 1000 litrów pożywki gotowej do podlania).

ETAP 4 – WZROST I DOJRZEWANIE OWOCÓW TRUSKAWKI

W  następnym okresie wzrostu i dojrzewania owoców (BBCH 71-89) stwarzamy roślinom komfort rozwoju. W tym celu podlewamy uprawę małymi dawkami i często, tak aby wilgotność podłoża była optymalna. Pożywka powinna zawierać o 20-25% więcej potasu niż azotu, a ilość wapnia nie powinna za bardzo odbiegać od ilości azotu.

ETAP 5 – NAWOZY DO PODANIA PO ZAKOŃCZENIU ZBIORU

Po zakończeniu zbiorów niezależnie od tego, czy liście były koszone, czy nie, podajemy pożywkę z przewagą azotu, aby wygenerować wzrost młodych liści oraz zainicjować tworzenie pąków kwiatowych na przyszły sezon.

Ważne, aby ta pożywka nie była podawana dłużej niż do 15 – 20 sierpnia!

ETAP 6 – PRZYGOTOWANIE PLANTACJI TRUSKAWKI DO ZIMY

We wrześniu (mniej więcej w połowie) rozpoczynamy proces przygotowania roślin do zimy. Powinno się wtedy stosować pożywki wybitnie potasowe, a czasem nawet jedynie siarczan potasu.

W drugim roku scenariusz jest podobny, z tym że w pierwszym okresie po zimie nie musimy tak intensywnie stymulować roślin do budowy systemu korzeniowego. Powinien być on w dobrej kondycji z roku poprzedniego. W razie konieczności ? a najlepiej rutynowo ? zaleca się stosowanie preparatu Humik lub innego stymulatora systemu korzeniowego, który może być bezpiecznie dostarczony drogą fertygacji.

Powyższe uwagi odnoszą się do stosowania w dowolnych dozownikach.
Warto wspomnieć, że zwykle używa się skoncentrowanych roztworów o stężeniu ok. 10%. Dozowniki są kalibrowane na rozcieńczenie 1:100, czasem jednak z rekomendacji mogą wynikać zupełnie inne ilości. Z powodów praktycznych fertygacji nie prowadzi się na ogół codziennie. Nie jest to błędem, ale należy pamiętać, że fertygacja stosowana naprzemiennie z nawadnianiem musi uwzględniać rozcieńczenie składników przez wodę zawartą w podłożu. Stąd może wynikać konieczność użycia roztworów mocniej skoncentrowanych, niż wynikałoby to z rachunku rekomendacji.

W takim przypadku sugerujemy ilość i rodzaj nawozów tłoczonych w ciągu tygodnia w uprawie skonsultować z doradcą. Zabezpieczy to producenta przed rozczarowaniem oraz da satysfakcję finansową z osiągniętych zbiorów.

Niniejszy materiał jest jedynie wstępem do obszernego tematu, jakim jest fertygacja.

W sklepie internetowym wpolu.pl znajdziecie szeroką gamę nawozów do fertygacji.

Zdjęcia: Albert Zwierzyński

Przydatne linki:

Jak prowadzić fertygację?

Mineralne żywienie roślin jagodowych